Nordisk Forskningsinstitut

Vincentius Bellovacensis (ca. 1190-ca. 1264)

Vincentius Bellovacensis's works

Speculum historiale

Evidence for the work

Old Norse translations

(273) Ǽfintýr (Dǿmisǫgur) : Exempla ()
Source bibliography (Old Norse):
Islendzk æventyri. Isländische Legenden Novellen und Märchen 1-2. Ed: Gering, Hugo. Halle 1882-1883.
Latin text:
lib. 24 cap. 3-5; lib. 25 cap. 22-25
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 963a-964b, 1009b-1011a
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Note:
partial translation.
(20) Amíkuss saga ok Amilíuss ()
Source bibliography (Old Norse):
Kölbing, Eugen:Bruchstück einer Amícus ok Amilíus Saga. In: Germania19 (1874), pp. 184-189: p. 185-189
Latin text:
liber 23, cap. 162-166
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 956a-958a
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Note:
partial translation.
(167) Dúnstanuss saga ()
Source bibliography (Old Norse):
Dunstanus saga. Ed: Fell, Christine Elizabeth. København 1963. (Editiones Arnamagnæanæ, Series B 5): p. 1-30
Latin text:
liber 24, cap. 72-96; liber 25, cap. 43
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 987b-997a, 1017a-1017b
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Dunstanus saga. Ed: Fell, Christine Elizabeth. København 1963. (Editiones Arnamagnæanæ, Series B 5): p. XLIf
Note:
partial translation.
(265) Heims ósómar Hauksb ()
Source bibliography (Old Norse):
Hauksbók ... . efter de Arnamagnæanske håndskrifter no. 371, 544 og 675, 4° samt forskellige papirshåndskrifter. Ed: Eiríkur Jónsson, Finnur Jónsson. København 1892-1896. p. 1832-1896
Source bibliography (latin):
Hauksbók ... . efter de Arnamagnæanske håndskrifter no. 371, 544 og 675, 4° samt forskellige papirshåndskrifter. Ed: Eiríkur Jónsson, Finnur Jónsson. København 1892-1896. p. cxxiv
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Note:
partial translation.
(143) Karlamagnúss saga B ()
Old Norse text:
part 10
Source bibliography (Old Norse):
Karlamagnús saga. Branches I, III, VII et IX, transl. Annette Patron-Godefroit, collab. Povl Skårup. Ed: Loth, Agnethe. København 1980. p. 2-26, 41-87, 107-232, 235-301, 304-319
Karlamagnus saga ok kappa hans. Fortællinger om Keiser Karl Magnus og hans Jævninger i norsk Bearbeidelse fra det trettende Aarhundrede. Ed: Unger, C. R.. Kristiania 1860. p. 50-75, 126-263, 531, 541, 547-555
Latin text:
liber 24, cap. 6-25
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 964b-971b
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Note:
partial translation.
(264) Maríu saga ()
Source bibliography (Old Norse):
Mariu saga . Legender om Jomfru Maria og hendes Jertegn. Ed: Unger, C. R.. Kristiania 1871. (Det norske Oldskriftselskabs Samlinger 11-16): p. 65-1023
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624.
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Note:
partial translation.
(202) Mikjáls saga ()
Source bibliography (Old Norse):
Heilagra Manna Søgur. Fortællinger og Legender om hellige Mænd og Kvinder 1-2. Ed: Unger, C. R.. Kristiania 1877. p. I 676-713
Latin text:
lib. 27 cap. 88; lib. 24 cap. 18-20; lib. 20 cap. 102; lib. 7 cap. 97; lib. 23 cap. 137
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 1127a, 968b-969b, 815a, 257a-b, 947a-b
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Halvorsen, E. F. :The Norse version of the Chanson de Roland. København 1959. p. 48
Note:
partial translation.
(234) Mǫrtu saga ok Maríu Magðalenu ()
Source bibliography (Old Norse):
Heilagra Manna Søgur. Fortællinger og Legender om hellige Mænd og Kvinder 1-2. Ed: Unger, C. R.. Kristiania 1877. p. I 513-553
Latin text:
liber 9, cap. 92-111
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 355a-362a
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Widding, Ole, Shook, L. K., Bekker-Nielsen, Hans:The Lives of the Saints in Old Norse Prose. A Handlist. In: Mediaeval Studies25 pp. 294-337: p. 320f
Note:
partial translation.
(285) Nikuláss saga erkibyskups II ()
Source bibliography (Old Norse):
Helgastaðabók: Nikulás saga. Perg. 4to nr. 16 Konungsbókhlöðu í Stokkhólmi. Ed: Selma Jónsdóttir, Stefán Karlsson, Sverrir Tómasson. Reykjavík 1982. (Íslensk miðaldahandrit / Manuscripta Islandica medii aevi 2):
Heilagra Manna Søgur. Fortællinger og Legender om hellige Mænd og Kvinder 1-2. Ed: Unger, C. R.. Kristiania 1877. p. II 49-157
Latin text:
liber 13 cap. 67-78
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 529a-532b
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Note:
partial translation.
(182) Pétrs saga postula I ()
Old Norse text:
ch. 74-101, 118
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 1-126
Latin text:
liber IX, cap. 119
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 364b
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Collings, Lucy Grace:The Codex Scardensis. Studies in Icelandic Hagiography. Diss., Cornell University, non publ.; microfilm ed. Ann Arbor Mich. 1975 1969: p. 107, 109
Note:
partial translation.
(203) Stjórn I ()
Source bibliography (Old Norse):
Stjorn. Gammelnorsk Bibelhistorie fra Verdens Skabelse til det babyloniske Fangenskab. Ed: Unger, C. R.. Kristiania 1862. p. 1-299
Latin text:
liber I cap. 9-82, 92-131; liber 2 cap. 2-7
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 4b-31a, 34a-47b, 47a-49b
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Astås, Reidar:An Old Norse Biblical Compilation. Studies in Stjórn. New York, San Francisco, Bern, Frankfurt/Main, Paris, London 1991. (American University Studies, Series VII Theology and Religion 109): p. 23f, 78-81
Note:
partial translation.
(174) Tveggja postula saga Jóns ok Jakobs (hins eldra) ()
Old Norse text:
ch. 89-119
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 536-711
Latin text:
liber 24, cap. 6-25; liber 25, cap. 24; liber 26, cap. 30-38
Source bibliography (latin):
Vincentius Burgundus præsul Bellovacensis ...: ... Speculum historiale ..., Bibliotheca mundi, seu, Speculum majus 4. Douay 1624. p. 964b-971b, 1010b, 1065a-1067b
Identification is Certain
Research bibliography:
Ordbog over det norrøne prosasprog, Københavns Universitet:Ordbog over det norrøne prosasprog, Værkregister. http://dataonp.hum.ku.dk/vkreg_d.html.
Collings, Lucy Grace:The Codex Scardensis. Studies in Icelandic Hagiography. Diss., Cornell University, non publ.; microfilm ed. Ann Arbor Mich. 1975 1969: p. 113-138
Note:
partial translation.

Old Norse quotations

(313) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Sva segir Speculum Historiale, at Johannes var getinn octavo kalendas octobris a iafndægri um haust, þa er nætr taka at vaxa en dagar at minkaz. En þessi mær Maria gat son sinn a hinum setta manaði fra þvi a octavo kalendas aprilis a varligu iafndægri, þa er dagar taka at vaxa en nætr at minkaz, sem nu mun sagt verða.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 856
Latin text:
Concepit quidem VIIIo kl octobris, in equinoctio scilicet autumpnali, quando noctes incipiunt crescere et dies minui. Postea vero *Maria virgo mense VIo scilicet VIIIo kl aprilis, quando dies incipiunt crescere, noctes vero minui. Sextus quoque mensis, congruit misterio sexte etatis.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,75
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 20
(317) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Yfir þessa vitran alla saman segir Bernardus langa skyring, af þeiri rita ek fa orð, sakir leti at forðaz langmæli, þau er hann glosar yfir þessi orð Ecce ancilla domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Se her ambatt drottins. I þessum orðum er litillæti synt, at miskunnar sæti var fyrirbuit. Hvert er þetta hit haleita litillæti, er eigi lettir fyrir vegsemðinni oc eigi kann dramba i dyrðinni? Moðir guðs var hon valit oc nefnir sig þo ambatt. Oc fyrirfarandi þessa giof þekkiliga fyrirheitz iok hon með viðtengðum verðleika sinnar sætuztu bænar: Verði mer, sagði hon, eptir þinu orði; sem (hon) segði með þessum hætti: Verði mer þat orð, sem i upphafi var guð, hold af holdi minu eptir þinu orði; verði mer þetta orð eigi til þess framsagt at liða um, helldr getiz með mer at vera holldi skryd enn eigi lopti; verði mer þetta orð eigi at eins heyriligt með eyrum, helldr oc syniligt með augum, oc þreifanligt með hondum, oc bæriligt a herðum; verði mer þetta orð skrifat i hiarta minu, eigi sem i iokli se ritað i solar skini, helldr sem með obrugðuligum(!) penna ritað a lifs bok; verði þat eigi sem með mallausum fingrum fatað a dauðra kvikvenda skinnum, helldr lifliga fast sett með mannligri mynd i minum skirum iðrum, eigi fyrir dauðligan penna helldr fyrir enn helga anda.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 856f.
Latin text:
– Bernardus (clarevallensis) — [. . . ] Ecce, inquit, ancilla domini. Humilitas respondetur, ut sedes gratie preparetur. Que est hec tam sublimis humilitas que honori cedere non novit, insolescere gloria nescit? Mater dei eligitur et ancillam se nominat. Denique prevenienti se muneri gratuite promissionis, iunxit meritum sue orationis, fiat, inquiens, michi secundum verbum tuum. Verbum quod erat in principio apud deum, fiat caro de carne mea secundum verbum tuum. Fiat, obsecro, michi verbum non prolatum ut transeat, sed conceptum ut maneat, carne scilicet indutum non aere. Fiat michi non tantum audibile auribus, sed et visibile oculis, palpabile manibus, gestabile humeris. Fiat michi non mutis figuris in pellibus mortuis exaratum, sed in forma humana meis castis visceribus vivaciter impressum, et hoc non mortui calami depictione, sed spiritussancti operatione.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,76
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 22f.
Note:
Going back to Bernardus Claraevallensis, In laudibus Virginis matris (Sermones super «Missus est») [4 homiliae] IV,9: 55,2ff/IV,11: 57,6-16
(318) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Eptir þat er Maria hafði heyrt þessi orð Elisabeth, sem nu var sagt, matti hon eigi lengr þegia yfir sva haleitum guðs giofum, sem hon hafði þegit, oc þa hluti, sem hon huldi aðr með þaugn sakir meyligs kinnroða, lauk hon nu upp a viðkvæmiligum tima
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 860
Latin text:
— Glosa – Audita igitur responsione *Elyzabeth amplius tacere non potuit dona que perceperat, et que virginali pudore acceptum oraculum silentio texerat, iam congruo tempore patefecit.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,85
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 34
(319) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Meðr sva mikilli oc með sva oheyrðri giof hefir guð mig tignat, at með ongum kosti ma þat mannlig tunga greina, oc varla ma þat rannsaka með hinni diupuztu hugsan hiartans, oc af þvi geri ek guði þakkir ofrandi honum ỏll ỏfl mins hugar i þessum haleitum giofum, oc ek færi honum með fagnaði, litandi a hans hit haleita lof, alt mitt lif oc alla mina skilning oc alla mina greining, þviat minn andi gleðz með þeiri gleði, er ek fagna eilifum guðdomi Jesu hialpara, at skilia, allra leystra manna fra eilifum dauða.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 860f.
Latin text:
Beda—Ait ergo *Maria: Magnificat anima mea dominum et cetera. Tanto, inquit, me dominus tamque inaudito munere sublimavit, quod non ullo lingue officio poterit explicari, sed ipso vix intimi pectoris affectu valeat comprehendi. Et ideo totas anime vires in agendis gratiarum laudibus offero, totum in contemplanda magnitudine eius cui non est finis quicquid vivo, sentio, discerno, gratulanter impendo, quia eiusdem *Ihesu, id est salvatoris, spiritus meus eterna divinitate letatur, cuius mea caro temporali conceptione fetatur.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,85
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 35
Note:
Going back to Beda Venerabilis, In Lucae evangelii expositio I,i,46-47: 705-713.
(323) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
I þann tima sem hinn sæli Johannes tok at vaxa, for heilỏg Maria heim, oc var þa fundin af virðuligum Joseph, at hon var frio orðin af helgum anda. Fæddi hon sinn sæta son at .vi. manuðum liðnum fra hennar heimkvamo .viii. kal. Januarij.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 866
Latin text:
– Comestor — Puer autem crescebat et confortabatur spiritu, et erat in desertis locis usque in diem ostensionis sue ad *Israel. Revertens autem *Maria in *Nazareth, inventa est a sponso in utero habens.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,86
Identification is Unknown
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 52
Note:
Fetched from Petrus Comestor, Historia scholastica Ev3: 1538D
(324) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Arkilaus þessi rikti .ix. ár, þviat fyrr nefndr Augustus þolði honum eigi lengr sinn grimleik oc sendi hann i Viennam borg i Gallia utlagan oc sviptan allri sæmð. I hans stað kom Komponius, oc þann tima sem hann kom aptr i Roma, var Markus Rufus settr hỏfðingi i hans stað. A hans dogum andaðiz Augustus i Kampania heraði i borg þeiri er Acella heitir, oc hafði hann .xv. ár styrt riki, þa er varr herra var fæddr, enn reð Romverium .l. oc .vii. ar, oc .xiiii. af þessum með Antonio. Hann hrosaði þvi við dauða sinn: leirborg var Roma, þa er ek fekk hana, enn nu er hon marmaraborg. I hans stað kom Tiberius Nero sun Julie huspreyiu hans. Þessi sendi Valerium Gaium i Judeam, oc kallaði hann aptr i Romam eptir .xv. ár, en sendi Pontium Pilatum i Judea, er hellt Archilaum bundinn i fyrr nefndum stað. Þessi Tiberius rikti .xxiiii. oc sva Herodes tetrarcha.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 867
Latin text:
Comestor - Finibus autem *Archelai in provinciam redactis, procurator illuc missus est a *Cesare *Componius, qui et quondam *Cyrini collega in *Syriam fuerat, cum missus est in *Iudeam, censor patrimoniorum. Multi sane *Iudeorum, et maxime quidam *Galyleus *Symon populum increpabant, quod post deum dominos mortales ferebant tributarii *Romanorum. *Componio ergo procurante *Iudeam, die azimorum cum mos esset media nocte templi portas aperiri, *Samarite quidam occulte venientes in *Ierosolimam per cunctas porticus, et per totum fanum ossa iecerunt mortuorum. Et ex tunc maior templi custodia cepit exerceri, et ante diem porte non aperiri. Eo tempore *Philippus *Sephorum reparans, *Iuliam nominavit in honorem *Iulie uxoris *Cesaris, paneas quoque *Cesaream *Philippi dixit. *Componio vero *Romam reverso successit ei *Marcus, sub quo *Salome soror *Herodis defuncta est. Sed huic successit *Annius Ruffus, sub quo moritur *Augustus cum regnasset LVII annos et menses VI et dies X. Ex quibus XII *Antonius cum eo regnavit. Cum enim XLII anno regni eius natus esset dominus, qui XVo anno *Tyberii fuit tricenarius, patet *Cesarem mortuum, domino quintumdecimum annum agente. Quidam tamen LVI annos regni sui ponunt. Mortuus est autem anno vite sue LXXVII, apud *Apellam civitatem *Campanie, gloriatus se urbem marmoream relinquere, quam latericiam invenerat. Et sepultus est in *Martio campo.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,105
Identification is Unknown
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 54
Note:
Fetched from Petrus Comestor, Historia scholastica Ev36: 1550C-1551A
(325) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Sva vatta heilug guðspioll, at var fru heilug Maria var með sinni frændkonu .iii. manaði. Oc var eigi fyrir þvi þar, at henni þætti annars heimkynni skemtiligri enn sin, helldr fyrir þa skyld, at hon villdi eigi at sinni opinberliga verða uti litin, oc fyrir þvi at sok þionustunnar hvatti hana til þessarrar ferðar.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 861
Latin text:
DE ORTU PRECURSORIS LXXXVI. – Ambrosius — Mansit autem *Maria apud *Elyzabeth tribus mensibus. Que enim propter officium venerat, officio inherebat. [...] Que enim propter officium venerat, officio inherebat. Mansit autem non quia domus eam aliena delectaret, sed quia frequentius in publico videri displiceret.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,86
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 36
(327) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Villdi hon oc þionustuna fylla, þviat þann tima sem Elisabeth fæddi son sinn at liðnum .ix. maunuðum fra hans getnaði, veitti hon sinni frændkonu astsamliga þionustu, sva sem lesit er i bok þeiri er Liber Justorum heitir, at hon hof Johannem af iorðu nyfæddan.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 861
Latin text:
Comestor - [. . . ] et legitur in libro iustorum, quod beata virgo primo eum levavit a terra.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,85
Identification is Unknown
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 36
Note:
Fetched from Petrus Comestor, Historia scholastica Ev3: 1538B.
(328) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Se her haleita dyrð þessa haleita sveins, at drotning himins oc iarðar, su er þa bar fyrir briosti konung konunga oc drottin drotna, oc su er englarnir oc ỏll skepna þionar með rettri reglu, fyrir þvi er hon fæddi þann, er alla hluti skapar, veitti honum nyfæddum elskuliga þionustu, sakir þess er heilagr andi, sa er hennar briost kaus ser til herbergis, vissi þenna hinn dyra mann mundu verða fyrirrennara hennar sæta sonar oc ukominn þion ukominnar skirnar, þeirar er sialfr upphefiari allra goðra hluta let ser soma at taka af hans signuðum hondum.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 861
Latin text:
– Beda — Tamdiu ergo mansit *Maria cum *Elyzabeth, donec partus tempore completo precursoris domini sui, propter quam maxime venerat nativitatem videret, scilicet tribus mensibus et sic reversa est in domum suam.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,86
Identification is Unknown
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 37
Note:
exact source unknown.
(413) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Eptir þessa hluti, sem nu voru sagðir, reis Maria upp oc for af Nazareth i borg Juda. Juda er (i) þessum stað borgar nafn en eigi ættar. En er i Beniamins ætt, um hana la vegr sancte Marie, þa er hon for i þann kastala eða borg, sem heimkynni Zakarie voru, oc var sa staðr .iiii. milur af Jerusalem, sem Johannes var fæddr.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 857
Latin text:
DE MUTUA SALUTATIONE *ELYZABETH ET *MARIE LXXXV. – Comestor — Post conceptum igitur exurgens *Maria, abiit in civitatem *Iuda. *Iuda nomen est regni, non tribus. *Ierusalem enim in tribu *Benjamin erat, per quam forte transibat ad opidum in quo dicunt tunc *Zachariam habitasse, quarto miliario a *Ierusalem, et ibi natum *Iohannem
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,85
Identification is Unknown
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 24
Note:
Derived from Petrus Comestor, Historia scholastica Ev3: 1537C-1538B
(414) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Her um segir Ambrosius super Lucam: Maria for til fiallbygða eigi sem mistryggvandi engiliga forspa, eigi sem ovis af sendiboðunum, eigi efandi um dæmit, helldr sva sem gloð af fysinni, siðlat i þionustunni, fliot af felagleikinum; eða hvar var hennar vegr, þar sem hon var full af guði, nema at fara til hinna hæri hluta oc þo með skunda, þviat heilagr andi kann eigi sema (við)talman. Nemi þer her af heilagri konu, hvilika gaumgæfð þer skulut þeim konum veita, er með bornum ganga Maria, su er aðr hirði sig i hinum instum leynum husanna, let sig eigi talma fra þessi ferð kinnroðann meydomsins, oc eigi fra þionustunni snarpleik fiallanna, oc eigi fra kostgæfinni langleik ferðarinnar, oc mærin með skunda steig til fiallbygðanna minnig embættisins enn ominnig meingerðarinnar, ostyrk i tegund en styrk at goðviliafor, at fyrirlatnum sinum heimkynnum. Nemi þer, meyiar, at renna eigi opt um annarra manna herbergi, eða eiga langar dvalir a strætum, eða blandaz miog við alðyðu með margfolldu tali. Maria var seinlat inni en skiotlat uti.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 857
Latin text:
Ambrosius super Lucam – Non quasi incredula de oraculo nec quasi incerta de nuncio, nec quasi de exemplo dubitans, sed quasi leta pro voto, religiosa pro officio, festina pro gaudio, abiit in montana. Quo enim iam deo plena nisi ad superiora conscenderet? Et hoc cum festinatione, quia nescit tarda molimina spiritus sancti gratia: Discite et vos, sancte mulieres sedulitatem, quam pregnantibus debetis exhibere cognatis. *Mariam enim que ante sola in penetralibus versabatur, non a publico virginitatis pudor, non a studio asperitas montium, non ab officio asperitas itineris retardavit. Discite mulieres, non circum cursare per domos alienas, non morari in plateis, non aliquos in publico sermones miscere. *Maria in domo sera, in publico festina. Intravit ergo in domum *Zacharie et salutavit *Elyzabeth statimque exultavit infans in utero eius.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,85
Identification is Likely
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 25
Note:
Derived from Ambrosius Mediolanensis episcopus, Expositio Evangelii secundum Lucam II,19-21: 287-301
(419) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Her yfir segir hinn sam(i) Ambrosius byskup: Af þessum orðum Elisabeth, er hon sagði barnit fagna i kviði hennar, birtiz at þa þegar hof Johannes þa þionustu, sem hann var tilskipaðr, at bua veg fyrir varum herra, er hann heilsaði honum með hiartaligum fagnaði, meðan eigi vanz tungan til talsins, oc kom(u) fram forspáár Gabriels, at þessi sveinn Johannes mundi i moður kviði vera fullr helgum anda.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 858
Latin text:
Origenes in omelia Ia – *Ihesus enim qui in utero illius erat, *Iohannem adhuc in ventre matris positum sanctificare festinabat. Denique non antequam *Maria salutaret *Elyzabeth sed statim ut locuta est verbum, quod in ventre matris suggesserat dei filius, infans in gaudio exultavit, et tunc primum precursorem suum *Ihesus prophetam fecit.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,85
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 28
Note:
The wrong attribution in the Old Norse text derives from the surrounding quotations from Ambrose in the Latin.
(477) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Sumir meistarar segia, at sæll Johannes sagðiz fyrir þvi eigi kenna Jesum, at hann vissi eigi, at varr herra mundi ser einum ætla vald skirnarennar, oc undir einum guði væri einleikr hennar.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 891
Latin text:
Comestor — Tunc cognovit *Baptista quod dixit se ante nescisse, quia scilicet *Christus solus baptizaret, id est potestatem baptismi sibi retineret, sed baptizandi ministerium aliis daret. Qui enim miserat eum baptizare cum solitariam duceret vitam.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VIII,7
Identification is Unknown
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 126
Note:
Also contained in Petrus Comestor, Historia scholastica Ev 34: 1555D
(478) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Sva segir Speculum Historiale, at guðs son, sem aungvan hafði synðaflekk, þann sem skirnin þurfti at þva, villdi fyrir fleiri skynsemðir en eina skirn taka. Var su en fyrsta, at hann veitti vegsemð Joani oc skirn aunnur er su, at hann villdi fylla retlæti lỏgmalsins, at eigi byði hann auðrum þat, sem hann villdi eigi sialfr með verki fylla oc fremia, fyrir þessa sok villdi hann skirn taka oc vera ofraðr til mustaris oc hallda hit forna paskahald; hin þridia, at hann syndi af ser litilætis dæmi i þvi at lata ser soma af sinum þionustumonnum skirn at taka; su var hin fiorða, at með sinum heilaga likama þeim, sem þa syndiz(!) votnin þva, veitti hann þa helgan oc þat afl votnunum, at þau mætti a þa leið reinsan veita aundunum, sem þau megu aðr veita þvatt likomunum, ef yfir þau er kallat hans haleita nafn; hit fimta, at fyrir syniliga dufu syndi hann usynliga tilkvamu heilags anda yfir hverium, er Kristz skirn er skirðr; hinn setti, at engi væri sva haleitr eða helgaðr, stollz eða storr, at hann dæmdi ser eigi skirnina nytsamliga oc þarfsæliga; hit .vii., at hann syndi þat, at allir þeir, sem endrgetnir verða fyrir vatn oc helgan anda, geraz i skirninni guðs synir oc samerfingiar Kristz.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 891
Latin text:
Actor — Licet enim non haberet peccatum originale, tamen VII causis voluit baptizari secundum glosam. Primo scilicet ut baptismum *Iohannis comprobaret. Secundo ut omnem iustitiam legis impleret, nolens scilicet legem aliis imponere quam ipse non servaret. Ideo etiam voluit circumcidi et in templo offerri, et comedere typicum pasca. Tertio ut exemplum nobis humilitatis preberet, scilicet in hoc quod a servo baptizari dignatus est. Quarto ut tactu sui sacri corporis aquas sanctificaret, id est vim regenerativam eis conferret. Quinto ut per visibilem columbe adventum, spiritus sancti adventum invisibilem in lavachro baptismi ostenderet. Sexto ut nemo quantumlibet secundus, baptismi gratiam superfluam iudicaret. Septimo ut per hoc quod baptizatur filius dei omnes renatos filios dei fratres sibi faceret sive ostenderet.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VIII,7
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 126f.
(485) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
I þessum stað rennr vetratals grein meistorum kirkiunnar fyrir orð þat er hann segir, at Jesus var uphefiandi eða tiltakandi sva sem þritugr at aratali. Hyggia menn af þvi, at hann væri þa hit þritogunda ar upphefiandi, þat er sva at skilia, at hann hafði sva mikit haft af hinu þritogunda ari, þat sem var fra ioladegi til ens þrettanda dags, oc telia þeir sem þvi fylgia, at varr herra hafi haft .xxx. ara oc .ii. oc halft ar, þviat a sama degi, sem hann tok skirn at liðnum eptirfarendum .xii. manuðum, sneri hann vatni i vin, oc a hinum næstum paskum fra þvi var sæll Johannes innkastaðr, oc a oðrum paskum annars árs hins fiorða tigar var hann hỏggvinn, enn at hinum þriðium paskum yfir .xxx. var Cristr pindr; hefir hann þa haft .xxx. ara oc .ii. ar oc sva mikit af hinu þriðia, sem hans hingatburðardagr var fram til paska, oc eru þeir dagar settir fyrir halfu ári i þeim stað. En Johannes Crisostomus segir, at eptir fullkomliga liðna .xxx. ara kom Jesus til Jordanar at taka skirn af Johanne baptista, oc þat umfram sem var fra fæðingardegi hans til ens þrettanda dags, oc hefr þessa sina predican af þvi orði sem Jesus mællti: Með þessum hætti somir okkr at fylla alt retlæti, at þar sem hann hafði aðr um .xxx. ara fyllt retlæti lỏgmalsins, kom hann skirn at taka oc at kenna guðspiallit sva sem setiandi roka a allar skylldir þess sama lỏgmals hins forna, oc hafði hann af þessarri grein .xxx. fulla oc .iii. ar heil, oc af hinu fiorða sva langt sem er fra fyrsta ioladegi til paska.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 892f.
Latin text:
Comestor — Et ipse *Ihesus erat incipiens, quasi annorum XXXa id est XXX annum inceperat tredecim tantum diebus eiusdem anni transactis, et secundum hec, vixit *Ihesus tantum XXXII annis et dimidio. Nam eadem die revoluto anno convertit aquam in vinum et in sequenti pascha scilicet XXXI anni incarceratus est *Iohannes. In pascha sequenti scilicet XXXII anni decollatus est. In IIIo pascha id est XXXIII anni passus est dominus. Et ita XXXII annis vixit integris et de XXXIIIo quantum fluxit temporis, a natali usque ad pascha quod pro ananno [sic!] dimidio computatur. Comestor — [. . . ] *Chrisostomus tamen dicit eum iam complevisse XXXIII annum. Et secundum hanc opinionem vixit dominus XXXIII annis integris, et tantum de IIIIo quantum est a natali usque ad pascha.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VII,7
Identification is Unknown
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 131f.
Note:
Also contained in Petrus Comestor, Historia scholastica Ev33: 1554C-1555A
(492) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
En Speculum Historiale segir, at þessi dufa var sỏnn, oc sannr var hennar likamr formeraðr a þeiri stundu til þess at synaz; eigi sva þo at hinn helgi andi hafi oviðrskilianliga tekit a sig þenna dufu likama, sva sem guðs sun mannliga natturu ok likama, helldr til einnar saman birtingar, þvi at enn usyniligi matti eigi auðruvisi synaz.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 894
Latin text:
Actor — Dicit glosa quod vera fuit columba, et verum corpus columbe formatum ad horam habuit non quia spiritus sanctus illud corpus assumpserit in unionem sicut filius carnem, sed tantum ad demonstrationem scilicet ut videri invisibilis posset et hoc ut spiritum sanctum in baptismo nobis dari ostenderet.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VIII,8
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 134
(493) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Oc er sva retskilit af þessi dufu sem af þeim oðrum figurum, sem guð syniz i, at þær hverfa aptr at luktaðu sinu embętti i fyrirfaranda efni, þat sem þær eru afteknar.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 894
Latin text:
Sed queritur de columba ista quid factum est. Et dicit glosa quod ita de illa sentitur sicut de aliis figuris in quibus deus apparuit, que expleto officio suo resolvebantur in preiacentem materiam.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. VIII,8
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 134
Note:
Also contained in Petrus Comestor, Historia scholastica Ev34: 1555C-D
(576) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Sva segir magister in historijs, at likami hins sæla Johannis baptiste var, sem fyrr greinir, grafinn i Samaria borg, þeiri er nu heitir Sebaste, i Palestina heraði, oc la hann þar allt til þess, er Julianus niðingr rikði i Roma.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 920
Latin text:
Ex hystoria inventionis sancti Iohannis – Narrat *Iosephus vinctum fuisse *Iohannem in castello *Macheronta, ibique caput eius truncatum. [. . . ] corpus autem apud *Sebasten, que quondam *Samaria dicta est, legitur humatum, et a barbaris usque ad *Iulianum apostatam intactum.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. XVIII,60
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 209
(580) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Þessum munkum vitraðist sæll Johannes oc mællti við þa: „Farit þit, sagði hann, i þann stað, sem forðum var herbergi Herodis tetrarche, oc leitið þar hofuðs mins, oc siþan þit hafit þat fundit, veitið þvi vegsamligan gropt, sem skylldugt er.“ Eptir þat birti hann þeim þenna stad ok hvarf fra þeim at syn. Þeir foru ok fundu stadinn ok grofu þar iord, hittu hofudit ok urdu storum fegnir.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 921f.
Latin text:
Postmodum quoque caput revelatum est duobus monachis, qui causa orationis in *Iherusalem venerant, quibus in visione angelica dictum est: Ite ad palatium *Herodis quondam principis, et ubi fumum a terra ascendere videritis, ibi caput *Iohannis baptiste invenietis. Qui ita facientes, cum magno honore clanculo secum illud Ierosolimam deportaverunt. Et non multo post a latronibus raptum est, qui mittentes illud in quodam specu, ibidem dimiserunt,
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. XVIII,60
Identification is Certain
(583) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Sva segir Speculum Historiale, at a einum tima vitraðiz sęll Johannes baptista einum heremita oc mællti við hann: „Taktu hỏfuð mitt i þeiri holu, sem þat er grafit, oc fær þat i Alexandriam Joranno byskupi, þangat sem bein min eru aðr varðveitt“. Ok sva gerði hann. Eptir nokkur ar birtiz engilig syn munki nokkurum, þeim er til Jorsala hafði farit fyrir sakir bænahallds oc Felicius het, oc mællti við hann: „Farðu i Alexandriam, þar mantu finna i nokkurri kirkiu haufuð sęls Johannis með þrim smasveinum af Innocentibus, þar sem þat er grafit. Tak þat oc flyt i halfur Galliarum oc i herat þat sem Aquitania heitir.“ Þessi munkr gerði, sem honum var boðit, oc lukði þessa fehirðzlu, sem honum var a hendi folgin, i einum vandlaupi. Þvi nęst kallaði hann til sin lagsmenn sina. Þeir gengu þa til strandar oc stigu a skip, oc iafnskiott sem þeir hofðu fra landi latið, hof fyrr nefndr Felicius hendr til himins oc augu biðiandi drottin Jesum, at hann sendi honum engil sinn, þann er þeim segði leið til fyrirætlaðs staðar at varðveita fehirðzlu þessarra heilagra doma, sem hann flutti. Oc þa er hann baðs fyrir, dro upp mikit sky yfir skipit, oc af þessu skyi flaug ein dufa hvit sem snior oc settiz a skutstafn skipi þeira. Þar stoð hon urærilig sva daga sem nætr, þar til er þeir toku Aquitaniam við siðu uthafsins oc laugðu i hỏfn, þa er Agolinensis heitir. Þaðan gengu þeir a land sva sem tvær milur fra sionum, oc fundu þar valfall mikit sva sem .xx. þusundir manna. Eptir þvi sem menn hugðu, hafði þar fallit i orrustu konungr þeirar þioðar, sem Vandali eru kallaðir, með sva morgu liði, sem nu var talt. Þessi lyðr hafði siglt af sinu landi, þvi sem þa hellt hann, með miklum afla oc skipastoli, oc hafði veðrstormr keyrðan allan herinn i fyrr nefnda hỏfn Agolinensem. Landzmenn sogðu þa þegar Pippino konungi Aquitanie, at Vandali voru þar komnir at striða a riki hans. Hann samnaði ollum þeim her er hann gat, reð þegar til orrustu við Vandalos oc felldi sva gersamliga allan þeira her með sinu valldi oc liði, at engi komz umeiddr undan af sva miklum fiolða, enn af hans liði fellu at eins .xx. menn, þeir sem hann elskaði um aðra fram. Ok þa er hann hafði glaðr snuit fra orrustu þessi sakir þess agæta sigrs, er honum hafði gefinn verit, hafði hann ser latið hvilu bua i einu tialldi af morgum landtiolldum, þeim sem hann let upp reisa. Enn þa er svefn hafði fallit a hann af mæði sokum, kom yfir hann guðleg rỏdd, su er sva sagði: „Fyrir hvi þrongvir þu þig með svefni af leti sokum? oc þat skaltu vita, at hỏfuð ens mikla spamanz, oc framarr enn spamanz, oc lampa heimsins, er nu hingat flutt utan yfir haf með þrimr smasveinum af liði Innocentium, oc fyrir hans nafn hefir guð veitt þer agætan sigr. Nu fara eptir þessi somu gỏtu sem þu hefir farit .iii. menn i utlenzkum klęðabunaði, oc heitir sa Felicius er formaðr þeira er. Ris upp þu nu oc leita þeira oc far i mot þeim, oc at fundnum tak þu við þeim með litilęti, oc leita at þeir fari með friði oc samðykki sinu með þer, oc mantu þa sia stormerki guðs.“ Enn þegar konungrinn vaknaði, for hann oc allr herrinn, sa sem þa var i herbuðum, sva sem einn maðr at heyrðri kvamu þessarra manna moti þeim, berandi með ser dauða likami þeira .xx. manna, sem i orrustunni hofðu fallit. Oc at fundnum þessum utlendum monnum toku þeir vandlaup, þann sem hit helga hỏfuð var i hirt, oc baru yfir serhveriar borur, þær sem likin voru a borin, oc með dasamligum hætti var þa fyrir hinn dauða þeim hinum dauðum lifit aptr golldit ollum. Enn gerðuz þar ỏnnur fleiri stortakn oc dasamligir lutir fyrir hinn sæla Johannem. Konungrinn Pippinus let þa kirkiu gera til dyrðar þessum sama Johanni, oc let þar varðveita nu greinda helga doma, hann lagði þar til af sinu mikit herað oc eignir, oc veitti alla nauðsynliga luti þeim munkum, er þar þionuðu guði.“
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 924-926
Latin text:
donec idem *Iohannes cuidam heremite revelavit, dicens: Accipe caput meum, quod in hoc specu depositum est, et da illud *Ioranno episcopo, qui preest *Alexandrie, ubi reliquie corporis mei requiescunt. Qui et ita fecit. DE TRANSLATIONE EIUSDEM AB *ALEXANDRIA IN *ACQUITANIAM LXI.—Ex hystoria inventionis sancti Iohannis – Post aliquot autem annos cuidam monacho nomine *Felicio, qui orationis gratia *Ierusalem adierat angelica visione dictum est, ut pergeret *Alexandriam, ibique in quadam ecclesia beati *Iohannis caput eius cum tribus parvulis innocentibus reconditum accipiens, transferret in partes *Galliarum in regione *Aquitannie. Qui iussa complens thesaurum a deo sibi destinatum unius sportelle conclusis in sinu, statimque iunctis sibi sociis ascendit navem. Cumque in mare iter agere cepisset *Felicius, elevans oculos et palmas ad celum oravit dominum *Ihesum, ut mitteret eis angelum suum ducem itineris ad locum destinatum, ubi collocaret quem portabat reliquiarum thesaurum. Hec autem eo orante, ecce nubes valida descendit super navim, et de medio nubis egressa est columba ad instar nivis alba, et super pupim immobilis stetit, tam in die quam in nocte, usque dum in partibus *Acquitannie ad litus occeani pertingerent. In portu autem *agolinensi exierunt ad terram, et moventes inde quasi duo miliaria invenerunt corpora mortuorum, scilicet regem *Wuandalorum cum omni exercitu suo, ut opinor XX milium virorum. Egressus enim fuerat idem populus crassa cervice de vagina sua per mare cum classe magna, et ventus vehemens transvexerat eos in predictum portum *agolinensem. Nunciatumque erat *Pipino regi *Acquitannie, quod gens *Wandalica regnum eius invaderet. Qui cum eis, cum omni multitudine armatorum occurreret, omnem illorum exercitum exercitu suo interfecit, ita ut nullus ex tanta multitudine illesus evaderet. De suo autem exercitu non nisi XX viri minuerentur, quos tamen ipse pre ceteris diligebat. Cumque ab hac cede letus pro victoria rediret, quodam in loco pressus sompno stratum suum parari in papilionibus iubet, et pro lassitudine sompno proprie ingruente, vox divina ad eum allata est: Cur te piger sompnus ita pressit? Noveris magni prophete, plusquam prophete, et mundi lucerne caput ex transmarinis partibus huc afferri cum tribus parvulis innocentibus, et propter eius nomen in hoc prelio divinitus victoriam a domino tibi esse collatam. Ecce post tergum tuum secuntur viri fratres in habitu peregrino, et qui preest ceteris *Felicius vocatur. Vade in occursum eorum, et eos humiliter suscipe, ac pacifice tecum coneris deducere, et videbis magnalia dei. Qui et ita fecit.
Source bibliography (latin):
Base Speculum historiale. Texte du Ms. Douai B.M. 797, . http://atilf.atilf.fr/bichard/scripts/artem2/initvdb.exe. Last access: 08-08-2013. p. XVIII,60-61
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 223-226