Nordisk Forskningsinstitut

Epiphanius scholasticus (flor. 540-570)

Note
CPG 6028, CPG 6030. CPG 6222

Epiphanius scholasticus's works

Historia ecclesiastica tripartita [opus Socratis, Sozomeni et Theoreti; translatio ex graeco]

Evidence for the work

Máldagar

(66) Hólastaðr , 1396
Entry:
Þetta j fatabwri. ecclesiastica hystoria. a tueymr bokum.
Source bibliography:
Diplomatarium Islandicum. Ed: Jón Sigurðsson. København 1857-1972. p. III 612
Identification is Likely
Research bibliography:
Olmer, Emil:Boksamlinger på Island (1179-1490). In: Göteborg Högskolas Årsskrift8 pp. VIII-84: p. 17
Note:
ambiguous entry; could just as well refer to Beda Venerabilis' work or Rufinus' translation of Eusebius. Also recorded under the compilator's name, Cassiodorus Senator. Olmer identifies it as Eusebius' work or a recension of it.

Old Norse quotations

(582) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Ok er fram liðu stundir, gleymdiz enn minning sęls Johannis baptiste, sva at þeim monnum, sem þa bygðu þessa saumu borg, var ukunnigt, hvar grafit var hans hit helga hofuð, oc for sva fram þar til, er hinn sami Johannes baptista syndi sitt hofuð þeim munkum, er af Macedonia borg hofðu þangat farit at flytia þar fram sinar bænir. Ok er Macedonius [C: Mardonius], sa sem þar var forstiori i hỏll Valentis villukeisara, þess er rikði eptir Jovinianum keisara, gerði þessa vitran kunniga fyrr nefndum Valente, bauð hann, at þat helga hỏfuð væri flutt til Miklagarðs. Enn þeir menn, sem hann skipaði til þessarrar sendiferðar, foru i Emissam borg, oc lỏgðu it sama hofuð johannis i vagn, þann er hestar voru fyrir beittir, oc helldu heimleiðis. Enn þa er þeir komu i þann stað er Kallcedonia heitir, gatu eykirnir, þott þeir væri barðir með morgum slỏgum, hvergi hrærðan vagninn. Þeir gerðu þetta kynzl keisaranum i kunnigleiks. Syndiz honum oc ollum, þeim sem til heyrðu, þessi motburðr uætlanligt skyssi vera, at sva styrkir eykir gæti eigi hrærðan sva litinn lut, sem hỏfuðit var. Fyrir þvi toku þeir þat raðs, at grafa þann helgan dom i iorð i þorpi þvi er Casilai heitir; var hann þar varðveittr af einni tiginni fru oc heilagri mey, þar til er Theodosius hinn mikli keisari kom i þenna fyrr nefndan stað oc beiddiz at fullgera sin heit oc at flytia þat haleita hỏfuð til Miklagarðs. Enn mærin ottaðiz, at hinn sęli Johannes mundi eigi þola sva sem a dogum Valentis at vera þangat fluttr. Enn þvi at keisarinn bað hana þessa lutar optliga með tarum, veitti hon honum um siðir sina bæn. Hann tok þa hirðzlu, sem i var folgit hỏfuðit sæls Johannis baptiste, oc lagði i sitt purpuraklæði berandi i sinum faðmi til þeirar ennar agætuztu kirkiu, sem hann hafði smiða latið i hinni siaundu milu fra Miklagarði. Var þat þar i iorð grafit með hinni mestu sæmð.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 923f.
Latin text:
Eodem tempore dicitur delatum Constantinopolim Iohannis baptistae caput, quod Herodias petiit ab Herode tetrarcha. Fertur enim inventum caput a[pud] monachos Macedonianos, qui primum quidem Hierosolymis habitabant, postea vero Ciliciam migraverunt. Cum enim ante hoc imperium Mardonius maior domus imperialis hoc nuntiasset imperatori, praecepit Valens caput sacrum Constantinopolim deportari. Qua iussione directi [et] inponentes vehiculo deportabant. Cum que venissent ad locum, qui vocatur Pantichium - est enim circa Chalcedoniam - nequaquam poterat trahi vehiculum, licet multis plagis burdones affligerentur. Et cum hoc inopinabile videretur universis et ipsi simul imperatori, sacrum hoc caput recondiderunt in vico appellato Cosilai; erat enim possessio ipsa Mardonii. Illo siquidem tempore aut deo aut ipso propheta movente in hunc locum usque perductum est. Cum que postea Theodosius imperator has baptistae reliquias voluisset auferre, solam referunt restitisse matronam virginem sacram, quae eius custodiam capitis exhibebat. Cui dum saepius imperator non violenter, sed cum lacrimis supplicaret, ut eum permitteret sua vota complere, haec putans, quia sicut tempore Valentis etiam tunc non pateretur ulterius baptista portari, cessit. At imperator amplectens sua purpura thecam, in qua caput baptistae iacebat, eam que portans venit et ante civitatem Constantinopolitanam recondidit in septimo miliario ibi que magnam atque pulcherrimam deo aedificavit ecclesiam; crebro que deprecatus est matronam promisit que dona gratissima, si reconciliari vellet. Nec passa est; erat enim Macedoniana herese violata, licet presbyter Vincentius consectator eius, qui prophetae sepulchro aequaliter observabat, conversus fuisset et catholicae communicasset ecclesiae; ferunt enim, quia coniurationem habeant Macedoniani numquam se a sua secta recedere. Verum is presbyter, dum ageretur de migratione sacri capitis, apud se definivit, quia, si sequeretur baptista imperatorem, et ipse communicaret ei. Quo facto conversus est.
Source bibliography (latin):
Cassiodori - Epiphanii Historia ecclesiastica tripartita : historiae ecclesiasticae ex Socrate, Sozomeno et Theodorito in vnvm collectae et nvper de Graeco in Latinvm translatae libri nvmero dvodecim. Ed: Jacob, Walter, Hanslik, Rudolf. Wien 1952. (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum 71): p. IX,431-6: 1-36
Identification is Certain
Research bibliography:
Marner, Astrid Maria Katharina:glosur lesnar af undirdiupi omeliarum hins mikla Gregorij, Augustini, Ambrosij ok Jeronimi ok annarra kennifedra. Väterzitate und Politik in der Jóns saga baptista des Grímr Hólmsteinsson. 2013. http://hss.ulb.uni-bonn.de/2013/3229/3229.htm. Last access: 08-08-2013. p. II 220-222