Nordisk Forskningsinstitut

Petrus Chrysologus

Petrus Chrysologus's works

Sermones

Note
CPL 0227, CPL 0228, CPL 229 a, CPL 230, CPL 231, CPL 231 a, CPL 0233, CPL 233 a, CPL 233 b, CPL 233 c, CPL 234, CPL 235, CPL 237

Evidence for the work

Old Norse quotations

(527) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Um þessi tiðindi talar enn mikli Augustinus i einum sermone sva mælandi: I dag neykiaz mannligir lutir oc skialfa hiortun, dỏknar synin, deyfaz eyrun, sliovaz skilningin, þa er oss er sagðr kraptr Johannis enn grimleikr Herodes, eða hvat er þa stoðugt i mannligum vitzmunum, er mikileikr mannlastanna tapar mikileik mannkostanna. Herodes tok Johannem oc setti hann i bond i myrkvastofu. Johannes er skoli mannkostanna oc meistaradomr mannligs lifs, forn [corr. form] heilagleiks, spegill skirlifis, lofan lastveri, eptirdæmi reinlifis, gata iðranar, likn lasta, læring siðferða. Johannes er meiri enn maðr, aliafn englum, fylling hins forna lỏgmals, helgan guðspiallz, rodd postola, þangn spamanna, lampi heimsins, fyrirrennari domandans, oddamaðr Kristz oc manna, vattr drottins oc hiastandandi meðalgongumaðr allrar guðs þrenningar. Enn Herodes saurgaði mustari enn rænti lærdominn, neykði hann vigslupallinn en daraði konungsrikit, spillti hann þat sem var siðlætis, þat sem var lỏgmals, þat sem var guðspiallsins, þat sem var siðferðanna, oc alla retta reglu raksaði hann oc neykði. Herodes var morðari sinna samborgarmanna, ladrunn tiginna manna, audnarmadr eiginna felaga, hervikingr heimamanna, tapanarmaðr almennings, banamaðr eiginna suna, manndrapari utlendra manna, frændrapari eiginligra sialfs sins niðia; drukna gerði hann iorðina af mannligum deyra, en var þo sialfr þystr til dreyra. Fyrir þat svalg hann enn millda oc enn dyra dreyra Johannis i sinum grimleiksdrykk. Sa enn sami Johannes, er synðabondin var vanr at leysa, var nu bundinn með synðugs manz bondum, oc bundin liknin fyrirlet eigi stað liknarinnar. Heyrðu Herodes, þu fremr hóran, en Johannes ferr i myrkvastofu, oc sitr nu hinn seki i stað domandans, oc i stað hegningarmanz enna meinsomu sitr nu asoknarmaðr meinleysis. Heyrðu Herodes, bið ek, segðu, hvar er nu sett asiona gerandi luta, hvar er nu skamfyllin, hvar er nu rett ætlan retz provanarmanz, hvar er nu guð, hvar er nu maðr, hvar er nu leyfi, hvar er nu login, hvar er nu sealf rettindi natturunnar? Allir þessir lutir eru svivirðir at þer dæmanda oc raðanda oc lifanda. Heyrðu Herodes, þig bitr sokin, þig asaka bondin, þig rægir myrkvastofan, þig asakar pinan opinberliga a logð. Johannes er kunnr heiminum, frægr af mannkostunum, agætr at heilagleik; þa er hann kallar til sin atfrettarmenn usæmðarinnar, gerir hann þina horan morgum kunniga; slikt gerir hann til þess, at þig hepti opinber neyking, þar sem ekki vinnr at leynd aminning. Johannes, segir Augustinus, gaf Herode aminning enn hneykði hann eigi með opinberu amæli, oc sva sem skirlifis elskari villdi hann hirta þann, sem hann villdi eigi at fyrirfæriz. En Herodes blindr at hugskotzaugunum hitnaði af logbrondum lostasemi, villdi helldr tapaz enn hallda eigi uleyfiliga eiginkonu broður sins, oc þoknaðiz fyrir þat herteknum vinum lastanna oc uvinum meinleysis, þeim sem iafnan eru vanir at hafa frelsit, þviat iafnan er mannkostrinn gagnstaðligr lastafullum, oc þeim, sem helguðum lutum raska, er heilagleikrinn hatrsamligr, enn uskirum er feandskapr fullr skirleikrinn oc pina, en lostasomum er motsnuin hofsamlig næring matar oc drykkiar, oc grimmum monnum synist horð miskunn, enn umilldum syniz oþolanlig milldi. Þetta mællti Johannes við Herodem: „Eigi er þer lofat at hafa at likams losta broðurkonu þina.“ Siam her, fyrir hvat Johannes fekk uþokka, oc fyrir hvat Herodes varð reiðr. Sa fekk oþokka, sem illa menn hirtir, oc opt verðr sa hataðr, sem þa asakar, er lastafullir eru. Johannes talaði þat, sem var laganna, oc þat sem var retlætissins, oc þat sem var heilsunnar, at skyru talaði hann þat, sem eigi var hatrs fyrir vert helldr astar. Siam her, hvert verkaup hinn milldi fekk af enum umillda fyrir sinn goðvilia. Herodes villdi drepa hann, enn ottaðiz margmenni, þviat litið er fyrir at leiða þann a gotuleysi fra sannleikinum, er i soknunum ottaz eigi guð helldr menn, oc tilfellit dvelr framkvæmð synðarinnar enn tekr eigi i brott viliann. Af þvi verða þeir opt, sem fyrir tilfellit eru heptir fra mannlytum, agiarnari til lytisins oc girnaz þat þvi hætligar i huginum, til þess er þeir fullgera þat illt, sem hugrinn hefir; enn einn saman guðs otti leiðir meinsama menn fra lytum oc lostum oc hirtir mannlyti, rekr i brott uhæfur, varðveitir meinleysi oc veitir eilift sialfræði til goðra luta.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 902-904
Latin text:
Hodie nobis Iohannis uirtus, Herodis feritas dum refertur [referretur Chry.], concussa [confusa J O Clm Chry.] sunt uiscera, corda tremuerunt, caligauit uisus, intellectus hebuit [hebuit intellectus transp. WJ 2° C Clm Chry.), aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdit [uirtutum magnitudinem criminum magnitudo [magnitudo criminum magnitudinem uirtutum transp. Chry.] Herodes, inquit, tenuit Iohannem, et alligauit [alligans Clm Chry. eum [om. Clm], et posuit eum in carcere [Matt. 14:3; carcerem W J O Chry.]. Iohannes uirtutum schola [schola uirtutum transp. Clm Chry.], magisterium uitae, sanctitatis forma, norma morum [iustitiae W J O Clm Chry., uirginitatis speculum, pudicitiae titulus, castitatis exemplum, poenitentiae uia, peccatorum uenia, fidei disciplina. Iohannes maior homine, par angelis, legis summa, euangelii satio [sic J O Chry., sanctio ed.] apostolorum uox, silentium prophetarum, lucerna mundi, praeco [praecursor J O Clm Chry.] iudicis, praecursor [om. W J O Chry.] christi, metator domini, dei [domini J O Clm Chry., om. W (W Clm interpungunt Christi metator, domini testis)] testis, totius medius trinitatis. At [uero add. W J O Clm Chry.] Herodes, ipse est [om. W J O Clm Chry.] qui [om. J O Clm Chry.] profanauit templum, sacerdotium sustulit, confudit ordinem, temerauit regnum, corrupit quicquid erat religionis, legis, uitae morum que fidei, disciplinae [quod legis, quod uitae quod morum, quod fidei, quod disciplinae perdidit et confudit J O Clm Chry.] Herodes, sicarius in ciues, in nobiles latro, populator in socios [in socios populator transp. Clm Chry.], in domesticos praedo interemptor plebis [plebis interemptor transp. Clm Chry.], occisor filiorum, homicida in extraneos [in extraneos homicida transp. Clm Chry.], in proprios parricida, inebrians cruore terram [terram cruore transp. Clm Chry.]in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod iohannis sanguinem pium ingenti [sic ed., in J O C Clm Chry.] poculo crudelitatis obsorbuit [absoluit J O Clm Chry.]. Sed ista lectio iam loquatur. Herodes, inquit, tenuit iohannem, et alligauit eum. Qui uincula soluerat peccatorum, peccatoris uinculis alligatur, ut uincta uenia locum ueniae non relinquat. Alligauit eum, et posuit eum [om. Clm Chry. J] in carcere [carcerem Clm Chry.] Herodes, tu adulterium fecisti [facis Flor. Clm Chry. ed.], et in carcerem uadit Iohannes Baptista [om. C Clm Chry. ed.]? [non interrogant R Pf J] Sic iudicat sedens in loco iudicis reus, in loco uindicis innocentiae persecutor. Rogo, ubi rerum facies? ubi fama [forma Clm Chry.]? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe [om. Clm Chry.], ubi deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius iura naturae? simul omnia sunt, herodes, te agente, te iudicante, te iubente [sic V W, et uiuente ceteri] confusa. Tenuit, inquit, iohannem, et alligauit eum, et posuit eum in carcere. Herodes, te causa petit [petit causa transp. Clm Chry.], te arguunt uincula, te carcer accusat, te diuulgat producta in publicum [poena add. Pf J C Clm Chry.] Iohannis iniuria [Iohannes iniuriatur nouam periodum inchoando Pf J C Clm Chry.]. Causam custodiae qui requirit, inuenit in te quod puniat, et quod doleat de iohanne. Iohannes orbi notus, fama, uirtute [famae uirtute Clm Chry.] cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit [attrahit Clm Chry.] ad se suae [om. Clm Chry.] inquisitores [V 2° manus W Clm Chry., inquisitoris reliqui] iniuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit [ualuit Clm Chry.] secreta correptio [et priuata add. Clm Chry.]. Herodem Iohannes monitis, non accusatione pulsabat [pulsauit ut (utpote Chry. utpute Clm) amator castitatis [J Chry.]; [quem J C Clm Chry.] corrigere uoluit, non perire; sed Herodes [facibus libidinis ardens add. Pf J C Clm Chry.] perire maluit quam redire [et uxorem fratris illicite possidere et placere add. Pf J C (et placere rep. C) Clm Chry. (scl. placere capitiuis)]. Captiuis criminum [hic sententiam concludunt Clm Pf] innocentiae odiosissima [inimicis odiosa Pf J Clm Chry. hodiosissima V 1a manus Flor.] fit [semper add. J C Clm Chry.] libertas. [Nam J Clm Chry.] Virtus contraria uitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas inpudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis aduersa frugalitas; crudelibus [dura semper add. W Pf J 2a manus sup. lin. Clm Chry.] misericordia, pietas inpiis [impiis pietas Clm Chry.] iniustis iustitia [om. Clm] non ferenda. Probat hoc euangelista cum dicit: Dicebat [herodes add.W 1°, herodi ] Iohannes: Non licet tibi accipere [habere Clm] uxorem Philippi fratris tui [Matt. 14:4] Ecce unde Iohannes [om. Pf] incurrit [offendit, ecce unde Herodes furit J Clm Chry.]. Malos qui monet, offendit. Incurrit [odium add. W 2a manus Pf J Clm Chry.] qui arguit criminosos. Dicebat Iohannes quod erat legis, quod [erat add. Clm] iustitiae, quod [erat add. Clm Chry.] salutis, certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab inpio pro pietate mercedem! Volens, inquit, occidere eum, [sed add. Clm timuit populum. [Matt. 14.5] Facile deuiat a iustitia, qui in causis non deum, sed homines pertimescit [formidat Clm Chry.. [Hic timor peccandi facultatem differre potest, auferre non potest uoluntatem [Hinc peccandi differt facultatem, non aufert uoluntatem Clm Chry.]]. Vnde etiam quos suspenderit [suspendit V (-dit ex corr.) J (id.) Clm Chry.] a crimine, auidiores reddit ad crimen. [et aestuat animo quousque (quo usque Chry.) perficiat quod cogitat malum add. J (in marg.) Clm Chry.] Solus [enim add. Clm Chry.] est dei [dei est transp. Clm.] timor, qui mentes [nocentes Chry.] corrigit, fugat crimina, innocentiam seruat, perpetem tribuit facultatem.
Source bibliography (latin):
McDougall, David:'Pseudo-Augustinian' Passages in 'Jóns saga baptista 2' and the 'Fourth Grammatical Treatise'. In: Traditio44 (1988), pp. 463-483:
Sancti Petri Chrysologi Collectio sermonum a Felice Episcopo parata; sermonibus extravagantibus adiectis. Ed: Olivar, Alejandro. Turnhout 1975. (Corpus christianorum: Series Latina 24-24C):
Identification is Certain
Research bibliography:
McDougall, David:'Pseudo-Augustinian' Passages in 'Jóns saga baptista 2' and the 'Fourth Grammatical Treatise'. In: Traditio44 (1988), pp. 463-483:
(569) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Enn talar Augustinus af meyiunni með þessu atkvæði: Mærin hitnaði af lostasemi oc blauðaðiz i huginum um þat saurga samband, sem milli moður hennar var oc Herode tetrarcha, þar fyrir slokði hon lampa heimsins. Enn þa er Herodes heyrði bæn hennar, bra hann a sig ugleði fyrir boðsmonnum.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 915
Latin text:
Libidine aestuans miscetur ipsa incestui, extinguit lucernam mundi.
Source bibliography (latin):
McDougall, David:'Pseudo-Augustinian' Passages in 'Jóns saga baptista 2' and the 'Fourth Grammatical Treatise'. In: Traditio44 (1988), pp. 463-483:
Identification is Certain
Research bibliography:
McDougall, David:'Pseudo-Augustinian' Passages in 'Jóns saga baptista 2' and the 'Fourth Grammatical Treatise'. In: Traditio44 (1988), pp. 463-483:
Note:
The Latin part is only contained in some manuscripts.
(570) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Se her ena fornu illzku konunnar, þa er Adam tok or paradisar fognuðum. Hon gerði himneska menn iarðliga oc drekði allt mankyn i helviti oc tok lifit fra ollum heiminum fyrir epli ens uleyfða tres. Þetta grand leiþir mennina til eilifs alldrtila. Hans flyði Elias spamaðr, sa er með sinni tungu lukti ok lauk upp himininn, oc hann for fyrir henni hriaðr oc rekinn, oc þann manninn, sem hon finnr reinan, gerir hon saurgan. Hon leiddi oc i girndarbruna oc þrongving David psalmistam, oc drap nu Johannem baptistam. Hon fyrirleggr bernsku oc tapar æsku, lokkar fulltiða alldr, en svikr oc snarar oc unaðar ỏrvasa oc aldauða elli. Mærin tiltempruð af sinni mæðr talaði við Herodem: „Gef mer nu a diski hỏfuð Johannis baptiste.“
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 914
Latin text:
Haec est mulieris antiqua malitia, quae Adam ejecit de paradisi deliciis; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta (III Reg. XIX); et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Baptistam, dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam senectutem. Praemonita a matre sua, Da mihi, inquit, in disco caput Joannis Baptistae.
Source bibliography (latin):
McDougall, David:'Pseudo-Augustinian' Passages in 'Jóns saga baptista 2' and the 'Fourth Grammatical Treatise'. In: Traditio44 (1988), pp. 463-483:
Identification is Certain
Research bibliography:
McDougall, David:'Pseudo-Augustinian' Passages in 'Jóns saga baptista 2' and the 'Fourth Grammatical Treatise'. In: Traditio44 (1988), pp. 463-483:
Note:
The Latin part is only contained in some few manuscripts.
(571) Jóns saga baptista 2 (1286/8)
Old Norse text:
Af þessu efni segir Augustinus: Heyrt hafi þer, bræðr, hversu mikill grimleikr fæddiz af munugðinni oc umildleikr af lostaseminni; þat hofuð Johannis var nu a diski borit i samkunduna, sem með roksamligri aminning hafði aðr bannat hordoms uhęfuna, oc af þessi ohęfunni bar hollin a ser figuru þess villidyragarðs, sem menn etia dyrum til skemtanar eða lata þau sundr rifa einhveria ser fengna brað, oc heitir sia staðr arena, enn þessi en umillda skemtan spectaculum. Borðit berr a ser figuru braðaholu, menninir geraz villidyr, oc þeir sem aðr skemtuðu ser við drykkinn, skemtuðu ser nu við dauða spamanzins. Drykkr blandaðiz við reiðina, vistin likðiz hræm, vinið varð at bloði, dauðadagrinn af burðartiðinni, en upprasin at ỏrlagi, mannfagnaðrinn at manndrapi, organin sneriz i dauðasut, skemtanin var glæpsamlegar hervikinga gerðir. Inn gekk dyrið, en eigi mærin, oc hirði framarr haufuðit at fa helldr enn leikinn at fremia; fram rann villidyrið, enn eigi konan, oc dreifði faxi um svira helldr enn meyligu hári um meyligan hals með marghattuðum hvekkingum; limirnir toku at vaxa af aukningum olmleiksins, oc varð hon mikil at grimleik enn eigi at likama; freniaði þat með munni en gnisti tỏnnum, til þess er þat fekk braðina; beitti þat vapninu, en tok eigi a ser vapnit; tilbeðin af mæðrinni hellt hon fram rautan bænarinnar, til þess er hon fekk tafnit; af beit hon hofuðit, enn let eptir styfðan bolinn. Siam her nytt dyr oc fagætt dyr, þat er af slitr hofuðit en leifir allann bukinn. Enn eigi skal ætla, at ver vilim til slikra luta kalla, helldr fra kalla, oc vilium ver þo kalla vattandi fagnaði hatiðar varrar oc vattandi roksemðir til hatiðar varrar. Se með þvi moti fagnaðir varra manna,at hatiðleg gleði se halldin með hofsamligri skemtan; se Kristr opinberliga með oss oc meðal krasa varra, sva at ver halldim varar samkundur með roksemð sialfs upphefiarans; se sialf natturan vegsomut, su er oss leiðir i þetta lif, fagnaðr fæzlutoku varrar snerti fatæka menn Kristz; se hyski vart glatt með grandalausum fagnaði oc goðri lęring; se engi ofdrykkia ne urein lostasèmi; se i brottu bloðsuthelling, kukl ok klękiligir leikar, mansỏngr allr, sa er kveikir lostasemi oc munuðlifi; skynlaus offylli oc skipbrot hugar se afsniðit með enum synðafulla snęðingi Herodis, at nu verandi gleði se oss til æ verandi gleði. Ok til þess hofum ver snuit malshætti varum til Herodem, at sa hverr, er heyrir, megi at nogn skilia, hvilik er dyrð þessa pislarvattz hins sæla Johannis, oc hvilik er eymð oc vesỏld ens grimma hervikings Herodis, þvi at Johannes var fæddr at skilia guði af sinum dauða, en Herodes do a sinni burðartið.
Source bibliography (Old Norse):
Postola sögur. Legendariske Fortællinger om Apostlernes Liv, deres Kamp for Kristendommens Udbredelse, samt deres Martyrdød. Ed: C. R. Unger. Kristiania 1874. p. 916f.
Latin text:
Audistis, fratres, quanta sit nata de uoluptate crudelitas [de libidine impietas add. C Clm Chry.]. Et [om. J Clm Chry.] adlatum est caput eius [Iohannis J Clm Chry.] in disco [Matt. 14:11; qui salutaria monita dabat incestui add. J Clm Chry.] In arenam uertitur domus, mensa migrat in caueam [mensa migrat in caueam, in arenam uertitur domus transp. C Clm Chry.], fiunt de pransoribus expectatores [spectatores V 2a manus W J Chry.], mutatur furore [in furorem J] conuiuium, fit cibus caedes, uinum transit in sanguinem, funus [R 2° C Chry. ed., finis ceteri] {adponitur in natale] in ortu exhibetur occasus, conuiuium in homicidium conmutatur, organa tragoediam [tragoediae J Clm Chry.] personant saeculorum [scelerum J, saecularem ed.] Intrat bestia, non puella [Quaerit caput amputare, non saltare add. J Clm Chry.] discurrit fera, non femina; spargit [aspergit J Chry.] iubas per uerticem [ceruicem W, ceruices Clm Chry., om. J], non [om. J] capillos; membra dilatat anfractibus [dilatata fractibus V 1a manus R], saeuitiae [Pf J V 2a manus ed., saeuitia reliqui] crescit augmentis, fit grandis crudelitate, non corpore, et singularis fera [usque dum capiat praedam add. J Clm Chry.]fremit ore, dentibus frendit, ferrum non suscipit, sed producit. Praemonita, inquit, a matre sua, [Matt. 14.8] et de matris pectore [peccato Clm Chry.] dans sagittam [mugitum fortasse recte W J 2a manus in marg. (deleto sagittam) Clm Chry. abscidit caput, corpus reliquit truncum (relinquit truncatum J) add. Clm Chry. J 2a manus in marg.], noua belua, contempta corporis praeda, caput ipsum [ipsa Clm Chry.] truncatura [truncatur et Chry.] peruadit [peruasit Clm Chry.]. Verum ne quis [existimet declamare nos uelle de talibus [aestimet de talibus nos uelle declamare Clm Chr.], nos non declamare uolumus, sed clamare, ut festiuitatum [festiuitatis uestrae J Clm Chry.] gaudia sint cauta [cauta sint gaudia transp. J Clm Chry.] uestrarum [W C ed., uestrorumque Clm Chry. uestrorum reliqui], nataliumque [natalium Clm J Chry.] uestrorum [om. Clm. J Chry.] sollempnitas [leticia J; laetitia Clm Chry.] teneat in exultatione mensuram, epulis uestris intersit christus, in facie [infantiae J] prandeatur auctoris; honestate conuiuii [conuiuium Clm Chry.] natura ipsa, quae nos producit, honoretur; laetitia mensae uestrae pertingat ad pauperes [Christi add. sup lin. J], familia uestra innocentiae [innocentia Flor. R J] tripudiet disciplina. [Absit ebrietas. add. J in marg. Clm Chry.] Luxus absistat, fugetur effusio; saltatricum pestis, lenocinia cantorum, uoluptatum fomenta, uentris onera, naufragia mentium [mentis C J O Pf Clm Chry.] cum Herodiadis conuiuiis [conuiuio Clm Chry.] abscindantur [abscindantur J O Clm Chry.], ut praesens gaudium uestrum ad laetitiam perueniat [ueniat Clm Chry.] sempiternam. Hodie, fratres, sermonem tulimus in herodem, quia [quo Clm] satis auditor intellegit [intellegat Clm] quanta sit felicitas [gloria Clm Chry.] martyris, quando miseriam persecutoris audierit. Verumtamen nos conuenit scire, quia et [om. C Clm Chry.] Iohannes de morte sua natus est, et de natali suo mortuus est Herodes [Herodes mortuus est transp. Clm Chry.].
Source bibliography (latin):
McDougall, David:'Pseudo-Augustinian' Passages in 'Jóns saga baptista 2' and the 'Fourth Grammatical Treatise'. In: Traditio44 (1988), pp. 463-483:
Identification is Certain
Research bibliography:
McDougall, David:'Pseudo-Augustinian' Passages in 'Jóns saga baptista 2' and the 'Fourth Grammatical Treatise'. In: Traditio44 (1988), pp. 463-483: